YAPAY ZEKANIN ELMASI DOĞAL DİL İŞLEMİ (NLP)

     İnsanlık tarihine baktığımızda insanlığın devrimi genellikle dil ve yazının gelişimiyle olmuştur. Bunlar sayesinde bilim, kültür ve sanatta ilerlemeler yaşanmıştır. Günümüze kadar dillerde bir sürü değişiklik olmuştur ancak asıl değişiklik gelecekte bizi bekliyor diyebiliriz.    

Doğal Dil İşleme yani kısaca NLP (Natural Language Processing), yapay zekanın bir alt kategorisidir. Bilgisayar evreninin iki çeşit dili vardır. Bunlardan biri bizim şu an konumuz olan doğal diller ve diğeri ise makine dilleri yani programlama dilleridir. Doğal dil dediğimiz şey ise evrensel olarak her türlü konuşulan dildir. Örneğin Türkçe, İngilizce, Çince gibi….. İnsanların bu dilleri alıp makineler tarafından işletmesine ise “Doğal Dil İşlemesi” denir.

 

NLP KULLANIM ALANLARI:

Günlük hayattaki ihtiyaçlarımızı karşılarken çoğu zaman karşımıza çıkan NLP’nin kullanım alanlarına göz atalım.

  • Google, Yandex, Tureng gibi dil çeviri sayfaları,
  • Google Home, Amazon Alexa, Siri, Cortana gibi kişisel asistanlar,
  • Grammarly, Microsoft World gibi dil bilgisi hatalarını düzelten uygulamalar,
  • Sesli komutları yazılı metne aktarma ya da tam tersi,
  • Finansal tahminler,
  • Çağrı Merkezlerinde kullanılan otomatik sesli yanıtlar gibi daha birçok uygulamalar karşımıza çıkar.

NLP NASIL ÇALIŞIR?

NLP’nin amacı dil verilerinin bilgisayarların anlayabileceği bir forma sokmasıdır. NLP’nin girdisi doğal konuşmadır, çıktısı ise yazılı metindir. NLP, ikiye ayrılı: NLU ve NLG.

NLU (Doğal Dil Anlayışı), kullanıcının veya verilen girdinin ne olduğunu anlamaya çalışan ve bu girdilerin uygun niyetlere göre sınıflandırılmasını sağlar. Aslında bilgisayar tarafından verdiğimiz girdileri bilgisayarın formuna göre oluşturmak da diyebiliriz.

NLG (Doğal Dil Oluşturma), insanların kullandığı dilleri yararlı görevlerle yerine getirmeye çalışır. Oluşum sırasında yapay zeka tarafından içerik algılanır, içeriği bilgiyle harmanlayarak metin planlaması gerçekleştirilir. Ardından plana göre kelimeler seçilir ve cümle belirlenmeye başlar.

NLP KULLANAN FİRMALAR:

IBM Watson Conversation

API.ai API

Microsoft LUIS

Amazon Lex

Recast.ai API

wit.ai API

SNIPS API

Aslında üstteki fotoğrafta Doğal Dil İşlemesi’nin tarihini de görüyoruz.(2017 ye kadar olduğu için burada sıkıntı olur mu bilemedim içim rahat edemedi bu kısımda.)

Klasik bilim kurgu olan Blade Runner filmini bilenleriniz vardır. Bize filmde yüksek teknoloji-düşük yaşamı aktarıyorlar. Yani bize nasıl bir geleceğin beklediğini

anlatabiliyor diyebiliriz. Filmde güçlü yapay zeka kullanımına yer veriyor. Yapay zeka destekli insana insandan daha çok benzeyen Replicantlar; konuşan, sesli komutları tanıyan ve serbest metni yorumlayan bir robotik köleler NLP’ye örnek olarak verilebilir. Konumuzu Blade Runner’da yer alan insanlığımızı sorgulatan bir sözle bitirelim.

              +Biz bilgisayar değiliz, Sebastian, biz de fizikseliz.
              -Düşünüyorum, Sebastian, öyleyse varım